Albaniako Konkistaren 650. urteurrena (1376)

1376. urtearen erdialdean, Karlos II.a Nafarroakoak errekrutatutako tropek Durazzoko (Albania) portu-hiria hartzeko prozesuan parte hartu zuten, eta, ondoren, Greziako hainbat hiri eta dukerriren konkistan. Gertaera hori –erresumaren historiako bigarren mailako pasartea– gure oroimen kolektiboan balentria nazional moduko bat bihurtu da, XVIII. eta XIX. mendeetako idazle eta historialari nafarrei eta haren azken isla zinematografikoari esker. Horregatik, kanpaina militar hartatik 650 urte betetzen direnean, Nafarroako Errege Artxibo Nagusiak (AGN) gertaera hura oroitaraztera bideratuko du ekaineko mikroerakusketa.

1366. urtearen amaieran, erregearen anaia zen Luis de Navarra infantea Juana de Durazzorekin ezkondu zen. Honek Durazzoko dukesaren titulu nominala zeraman dote gisa, baina urte batzuk lehenago albaniarrek berreskuratu zuten Albanian eta Adriatikoko portu preziatuenetako batean kokatuta dagoen hiri hura. Beraz, Nafarroako infanteak – jada Napolin kokatua – espedizio bat antolatu zuen dukerria berriz konkistatzeko asmoz.

Horretarako, Luis de Navarrak laguntza eskatu zion bere anaia erregeari, zeinari ezkondu arte Nafarroan eta Frantziako estatuetan ordezkari izan baitzen. Bere suhiari, Pes de Lasaga nafar noble boteretsuari, Nafarroa Beherean eta Gaskoinian tropak errekrutatzeko ardura ere eman zion. Bere aldetik, Karlos II.ak armagizonen konpainia batekin laguntzeko konpromisoa hartu zuen (zaldizko korazatuak). Enpresa hori finantzatzeko, erregeak aparteko laguntza eta 15.000 liberako mailegua eskatu zizkion erresumari. Horrela, bi hilabete ordaindu ahal izan zizkien, haren aginduz, Albaniarako espediziorako zenbait gortesau eta noble errekrutatu zituzten segizio militarrei. Joanco de Urtubiak, erregearen ezkutariak, zaldunen erdia ekarri zituen. Beste erdia, Machiot de Coquerel eta Terrelles de Haneucourt gortesau frantses chamberlainek eta Mahieu de Pinqueguy ezkutariak. Guztira, Karlos II.ak bere anaiari laguntzeko bidalitako tropek 125 armagizon osatu zituzten.

1376ko apirilaren erdialdean, espedizioa Tuteratik Mediterraneoko kostalderantz abiatu zen. Soldaduak, zaldiak eta bagajeak txalupa eta pontoietan eraman zituzten Tortosaraino, non Pes de Lasagak errekrutatutako tropekin bat egingo zuten. 400 arma gizon inguruk osatzen zuten Konpainia nafar hura.

Tropa horiekin, Napolin berak errekrutatutakoak gehituta, Luis de Navarrak Durazzo konkistatzea lortu zuen 1376ko erdialdean. Horri esker, Albaniako lurraldea iparraldetik hegoaldera okupatu ahal izan zuen. Baina empresa hartan bete-betean ari zela, Nafarroako erregearen anaia urte bereko udazkenean hil zen. Haren alarguna ez zen luzaroan berriz ezkondu gabe egon, konpainia nafarra bere zoriaren esku utziz. Ordurako, unitate militarra Lasaga, Garro, Coquerel eta Urtubia buru zituzten lau “elkartetan” antolatuta zegoen. Lehenengo bien agindupeko nafar gehienek etxerako bidea hartu behar izan zuten. 1379. urtearen amaieran Nafarroan zeudela ageri da. Joanco Urtubiak eta Machiot de Coquerelek, berriz, Grezian geratzea erabaki zuten, beren tropak mertzenario gisa erabiliz. Eta, soldadu gehienak ordurako gaskoiak eta italiarrak baziren ere, unitateak Konpainia nafarra izena izaten jarraitu zuen. “Nafar” horiek —hala deitzen diete iturriek— 1383ra arte jardun zuten katalanei Atikako eta Beoziako hainbat lurralde kentzen; tartean, Atenas eta Tebas hiriak. 1383ra arte Konstantinoplako ustezko enperadore latinoaren izenean gobernatu zituzten lurralde horiek, 1397an otomandar turkiarren basailu izatera igaroz. 1419tik aurrera ez da “nafarren” aipamen gehiagorik ageri Albanian eta Grezian.